Mentale reizen in steendruk
Thom Tullenaar / Brabants Nieuwsblad 15-1-93

BERGEN OP ZOOM - Litho nummer vijf 'De Vergeetput' toont een doorsnede van de aardbol. Groene bomen markeren het glooiende aardoppervlak en een knalgele schacht doorklieft de verschillende lagen van de aardkorst. Onderin deze felgekleurde stortkoker ligt een aantal mensfiguren. Bevinden zij zich in het hiernamaals hel of hemel? Zijn zij het slachtoffer van een oeroude vorm van buizenpost? Een buizenpost die niet bedoeld is om te communiceren maar om zich van iemand te ontdoen met de vergeetput als een diepe put waaruit geen weg terug mogelijk is.

De Bredase graficus Kees Landa presenteert steendrukken (lithografieën of kortweg litho's genoemd) in de Bergse StuART Galerie. De expositie bevat een bescheiden overzicht van tien jaar noeste arbeid. Een eenvoudige afbeelding uit 1982 contrasteert met het veel complexere werk uit 1992.

Verbluffend
Landa's technisch meesterschap is verbluffend. Sommige bladen zijn opgebouwd uit zeven of acht drukgangen. Er ontstaat zodoende een rijk kleurenpatroon en een letterlijke gelaagdheid van de afbeelding. Deze weet Landa nog eens te accentueren door gebruik te maken van een gecombineerde grafische techniek.
Het blad 'No Trespassing' is een combinatie van steendruk en houtsnede. Het bevat niet alleen de veel strakkere tekening van de houtgravure maar de afbeelding tekent zich geheel af tegen de achtergrond van een grove houtnerf. Landa heeft eenvoudigweg de structuur van ongeschaafde planken gebruikt als achtergrond van dit tafereel. Kees Landa is een perfectionist. Veel van zijn grafische werken zijn unica. Soms is er sprake van een kleine oplage (maximaal vijf exemplaren). Dit is ongebruikelijk. Grafiek wordt veelal in een grotere oplage gemaakt. Deze kunstenaar behoudt zich het recht voor om genoegen te nemen met een beperking van de hoeveelheid.

Rotstekeningen
De uitnodigingskaarten, affiches en meeste werken in de expositie bevatten vlekkerige krabbels die doen denken aan prehistorische rotstekeningen. Met name de menselijke figuurtjes lijken ontleend aan de overgebleven Afrikaanse rotskunst en de kunst van de Australische Aboriginals. Kenmerkend voor beide prehistorische kunstvormen is het veelvuldig gebruik van menselijke figuren. Deze afbeeldingen zijn ook veel abstracter en expressiever dan de beroemde diervormen uit de grotten van Altamira in Spanje en Lascaux in Frankrijk. Met een zelfde vanzelfsprekendheid als de rotstekeningen die al vijftienduizend jaar het bewijs zijn van de menselijke behoefte om zich te uiten, zet Landa een wereld voor ons neer waarin de oervorm overheerst.

Tentoonstelling: Kees Landa, steendrukken. Tot en met 6 februari StuART Galerie, Bergen op Zoom.